چهره تاریک یک فرمانده؛ کارنامه پنهان اسماعیل خان

بخش دوم

گذری کوتاه بر زندگی جنگ‌سالار هرات:

اسماعیل‌خان در سال (۱۳۲۷ هـ ش) در قریه نصرآباد ولسوالی شیندند هرات، در غرب افغانستان به‌دنیا آمد؛ وی پس از پایان آموزش‌های ابتدایی، وارد حربی شونزی و سپس حربی پوهنتون شد.

اسماعیل خان پیش از آمدن شوروی در افغانستان، به عنوان افسر با رتبه جکتورن در فرقه ۱۷ هرات انجام وظیفه‌ می‌کرد.

با آغاز قیام‌های مجاهدین افغانستان در برابر شوروی سابق، اسماعیل خان نیز از فرصت پیش‌آمده استفاده نموده و بعد از قیام ۲۴ حوت در سال ۱۳۵۷ به جمع مجاهدین پیوست.

زمانی‌که حکومت کمونیستی افغانستان در سراشیبی سقوط قرار گرفت و نجیب الله، آخرین رئیس‌جمهور نظام کمونیستی افغانستان، پذیرفت که حکومت را به شورای رهبری مجاهدین بسپارد، درست ۹ روز پیش از ورود مجاهدین به کابل، اسماعیل خان به همراه نیروهای تحت امرش، وارد شهر هرات در غرب کشور شد و کنترل آن را در دست گرفت.

اسماعیل خان تا سال ۱۳۷۴، فرماندهٔ قدرتمند قل‌اردو چهار ارتش افغانستان در غرب کشور و والی ولایت هرات بود؛ دو وظیفه‌ی همزمان که شرایط تبدیل شدنش به یک دیکتاتور را مهیا نموده بود؛ شخصیت چند چهره‌ای که در زمان حاکمیت‌اش، برای خاک پاشاندن به چشم مردم هرات، هرچند تعداد پروژه‌هایی را روی دست گرفته بود، اما این شهر و مردم آن، شب و روزهای اندوهگینی را زیر سایه حکومت وی سپری نمودند.

ناگفته نماند که اسماعیل خان یکی از حامیان بزرگ دولت برهان‌الدین ربانی در کابل بود؛ دولتی‌که با سوء استفاده از نام اسلام، بعد از روی‌کار آمدن، بدترین فجایع از جمله قتل‌عام افشار را مرتکب شد.

از آن‌جایی‌که اسماعیل خان فرمانده جمعیت اسلامی بود، بدون شک نمی‌توان لکه ننگ جنگ‌های داخلی را از پیشانی وی پاک نمود؛ جنگ‌هایی‌که جز ویرانی و بدبختی چیز دیگری برای ملت رنج‌دیده افغانستان به ارمغان نیاورد.

وی نیز به نوبه خود، نقش فعالی در افروختن آتش جنگ‌های داخلی ایفا نموده و در سال ۱۳۷۴ با نیروهای تحت امر عبدالرشید دوستم، درگیر شد و هر دوی‌شان برای حفظ و گسترش قدرت خود خون‌های بی‌گناه زیادی را ریختاندند.

در اواسط سال ۱۳۷۴ نبردهای سنگینی میان حرکت طالبان و اسماعیل خان به وقوع پیوست، در قدم نخست، جنبش طالبان با عقب‌نشینی تاکتیکی، مواضع خود را تا نزدیکی ولایت هلمند، عقب کشیدند، اما دیری نگذشت که با قدرتی بیشتر به نبرد علیه اسماعیل خان پرداخته و بعد از نبردهای سنگین در ولایت فراه موفق به تصرف شهر هرات شدند.

با تصرف هرات توسط طالبان اما، اسماعیل خان که تشنه قدرت و نفوذ بود، جبهه‌ای جدید به نام امارت عمومی حوزه جنوب غرب تشکیل داده و اندکی بعد، به همراه گروهی از نیروهای تحت امر خود، به مناطق مرکزی و شمال افغانستان رفت و به جنگ علیه طالبان ادامه داد.

باگذشت مدت‌زمانی نه چندان زیاد و متحمل‌شدن شکست‌های متعدد، سرانجام اسماعیل خان برای اولین‌بار فرار را بر قرار ترجیح داده و به دامان بادارش ایران پناه گرفت؛ کشوری‌که بعدها از این شخص به عنوان مهره‌ای کارآمد استفاده نموده و سیاست‌های تاریک خود را در افغانستان و به خصوص در شهر هرات به اجرا گذاشت.

ادامه دارد…

توجه: نوشته ها، مقالات و نظریات منتشر شده از صدای هندوکش تنها بیانگر نظر نویسندگان است، موافقت صدای هندوکش برایشان شرط نیست.