مخالفان سیاسی حکومت افغانستان، پس از فرار از کشور و پناهگرفتن در کشورهای مختلف، در این اواخر و همزمان با افزایش تنشها در روابط افغانستان و پاکستان، مسیر خود را بهسوی پاکستان تغییر دادند؛ کشوری که رژیم نظامی آن سالهاست در معادلات سیاسی و امنیتی افغانستان نقش مداخلهگرانه داشته است.
این جابهجایی صرفاً یک تغییر محل اقامت نبود، بلکه نشانهای آشکار از تغییر رویکرد سیاسی و تکیهکردن بر نیروی خارجی دیگر برای پیشبرد اهداف داخلی آنان بود. مثلی که قبلاً برای پیشبرد اهداف سیاسی و منافع شخصیشان به کشورهای عضو ناتو تکیه کرده بودند. گزارشها و تحرکات مطرحشده درباره ایجاد کمپها در خاک پاکستان، سربازگیری، آموزشهای نظامی و تلاش برای اعزام افراد به داخل افغانستان، ابعاد این همسویی را بیشتر نمایان میسازد.
در این میان، روابط نزدیک و پنهان برخی چهرههای مخالف با رژیم نظامی پاکستان، بهویژه پس از افزایش تنش میان دو کشور، پرده از واقعیتی برداشت که پیش از این نیز نشانههای آن وجود داشت. بخشی از مخالفان، بهخاطر منافع شخصی خود، امید خود را به حمایتهای سیاسی، مالی و امنیتی بیگانگان گره زدهاند. آخرین نمونه آشکار این تحرکات، موضوع سمیع سادات است.
با این همه، این رویکرد تنها به ناکامی در رسیدن به اهداف سیاسی و نظامی محدود نمانده، بلکه اقامت در پاکستان هزینههای سنگینی را نیز بر خود مخالفان تحمیل کرده است.
مهمترین پیامدهای این وضعیت را میتوان در چند محور بررسی کرد:
۱- فروپاشی اعتماد عمومی و افشای چهره واقعی مخالفان
یکی از سنگینترین پیامدهای این همسویی، از دسترفتن اعتماد عمومی است. مخالفانی که پیش از این خود را مدافع استقلال، حاکمیت ملی و منافع مردم افغانستان معرفی میکردند، اکنون با قرارگرفتن در کنار رژیمی که نفرت آن در قلب هر فرد افغانستان کاشته شده و سابقه طولانی در مداخله در امور افغانستان دارد، چهرهٔ واقعی خود را به نمایش گذاشتند؛ چون مردم افغانستان بهخوبی میدانند که نمیتوان همزمان ادعای دفاع از استقلال کشور را داشت و برای تحقق اهداف سیاسی، به آغوش قدرتی پناه برد که متهم به مداخله در امور داخلی همین کشور است. این تناقض، اعتبار سیاسی آنان را بهشدت آسیب زده و بخش قابلتوجهی از اعتماد باقیمانده هوادارانشان را نیز از میان برده است.
۲- از بین رفتن استقلال سیاسی و تبدیلشدن به ابزار اهداف بیگانگان
هرگاه یک جریان سیاسی برای ادامه حیات و پیشبرد برنامههای خود به حمایت یک قدرت خارجی وابسته شود، بهتدریج استقلال تصمیمگیری خود را از دست میدهد. در چنین وضعیتی، اولویتهای آن جریان بر مبنای محاسبات و خواستههای حامی خارجی تنظیم میشود. مخالفانی که امروز در پاکستان مستقر شدهاند، نهتنها هیچ نوع استقلالی در تعیین اهداف خود ندارند، بلکه تصمیمهای سیاسی و مواضع آنان در چارچوب منافع و محاسبات رژیم نظامی پاکستان شکل میگیرد.
۳- ایجاد شکاف و اختلاف در صفوف مخالفان
یکی دیگر از پیامدهای این وضعیت، افزایش اختلافات داخلی و فاصلهگرفتن چهرههای مخالف از یکدیگر است. همه مخالفان در مورد شیوه مبارزه(!)، آینده سیاسی و میزان وابستگی به حمایت خارجی (پاکستان) دیدگاه یکسانی ندارند. همین تفاوت دیدگاهها، در کنار رقابتهای شخصی و اختلافات گذشته، زمینهساز شکافهای عمیقتر در میان آنان شده است. طبیعی است جریانی که فاقد انسجام فکری، رهبری واحد و استقلال تصمیمگیری باشد، حتی پیش از آنکه با رقیب سیاسی خود روبهرو شود، در درون خود گرفتار فرسایش و فروپاشی خواهد شد.
۴- تبدیلشدن به گروگان محاسبات سیاسی پاکستان
یکی از خطرناکترین پیامدهای وابستگی به قدرتهای خارجی، ازدستدادن اختیار در تعیین سرنوشت سیاسی است. حمایت دولتها بر اساس دوستیهای دائمی صورت نمیگیرد، بلکه تابع منافع و محاسبات متغیر آنان است. مخالفانی که امروز به امید حمایت رژیم نظامی پاکستان در آن کشور اقامت گزیدهاند، باید بدانند که هرگاه حضور و فعالیت آنان با منافع اسلامآباد همخوانی نداشته باشد، بهسادگی کنار گذاشته میشوند. در چنین شرایطی، نه توان تصمیمگیری مستقل خواهند داشت و نه تضمینی برای حفظ موقعیت سیاسی خود.
ای کاش این چهرههای بدنام، میدانستند و از تاریخ گذشته درس میگرفتند که تاریخ سیاسی افغانستان بارها ثابت کرده است که هیچ جریان وابستهای نمیتواند با تکیه بر بیگانگان، برای خود جایگاه پایدار در میان مردم افغانستان بسازد. قدرتی که از بیرون تزریق شود، با تغییر محاسبات حامیان خارجی از میان میرود؛ اما بیاعتمادی مردم، لکهای نیست که بهآسانی از چهره سیاسی یک جریان پاک شود.
توجه: نوشته ها، مقالات و نظریات منتشر شده از صدای هندوکش تنها بیانگر نظر نویسندگان است، موافقت صدای هندوکش برایشان شرط نیست.


