تاریخ روابط ژئوپلیتیک و استخباراتی ثابت کرده است که رابطه میان رژیم‌های تمویل‌کننده و گروه‌های نیابتی، هیچ‌گاه بر پایه رفاقت ایدئولوژیک یا پیمان ماندگار استوار نبوده است. تمویل‌کنندگان خارجی تنها بر اساس منافع ملی و امنیتی محیطی خود، گهگاه با چنین گروه‌هایی رابطه برقرار کرده و از آن‌ها برای اهداف خود کار می‌گیرند. از دید آن‌ها، جریان‌های نیابتی نه به عنوان متحدان استراتژیک، بلکه به عنوان ابزارهای مؤقتی جایگاه دارند که فقط برای اعمال فشار کوتاه‌مدت استخباراتی و سیاسی بر کشور مقابل به کار می‌روند.

زمانی که اولویت‌های بین‌المللی میان خودِ تمویل‌کنندگانِ استخباراتی تغییر کند یا با طرف مقابل به توافق جدیدی بر سر منافع برسند، این گروه‌های نیابتی جایگاه خود را از دست می‌دهند. تاریخ نشان داده است که در چنین حالاتی، حامیان خارجی از طریق روابط دیپلماتیک و استخباراتی، این گروه‌ها را در تصامیم پنهانی به معامله می‌گذارند و بر سر آن‌ها امتیاز می‌گیرند. گروه‌های نیابتی که تحت نام‌های مقاومت، آزادی و غیره فعالیت می‌کنند، توقع دارند که تا پایان، سپر دفاعی (اسلحه، پول و منابع) تمویل‌کننده بیگانه با آنان باشد؛ اما حقیقت این است که موجودیت آن‌ها تابع آرمان‌های خودشان نیست، بلکه تابع منافع استراتژیک تمویل‌کننده است.

همچنان، کشورها و سازمان‌های حامی هیچ‌گاه نمی‌خواهند که این گروه‌های مسلح به سازمان‌های مستقل، قدرتمند و خودکفا مبدل شوند. تلاش آن‌ها این است که این جریان‌ها را همیشه در بخش کمک‌های تسلیحاتی، مالی و سایر کمک‌های همه‌جانبه، محتاج نگه دارند تا به گونه کامل تحت اثرِ قومانده خارجی باقی بمانند. زمانی که یک گروه از خط‌مشی تمویل‌کننده خود سرپیچی کند یا باعث بالا رفتن هزینه‌ها شود، قطع شریان‌های مالی و لوژستیکی از سوی حامی خارجی، اولین و سریع‌ترین اقدام علیه آن‌ها خواهد بود.

به همین علت، تمام زیان‌های مالی، بشری، اخلاقی و همه‌جانبه جنگ را تنها جنگجویانِ فریب‌خورده و مبلغان آن‌ها می‌پردازند و قربانی معامله بیگانگان می‌شوند؛ تمویل‌کنندگان خارجی به دنبال راهکارهای جدید می‌روند و در چنین وضعیتی، زیان آشکاری متوجه آنان نمی‌شود. معمولاً رهبرانِ گروه‌های نیابتی بر سر اعضای فریب‌خورده گروه‌های خود امتیاز می‌گیرند، اما جنگجویان را از متن پیمان، محتوا و پیامد معامله‌ها باخبر نمی‌سازند. جنگجویان باید به عاقبت خود فکر کنند و از چنین گروه‌های نیابتی که قربانی بازی‌های بیرونی می‌شوند، دست بکشند.

در کشوری مانند افغانستان، تکیه بر حمایت سازمان‌های استخباراتی بیگانه برای جنگ، از همان آغاز نشانه ناکامی است. آن جریان‌های ناامن‌کننده‌ای که از سوی همسایگان یا برخی ابرقدرت‌ها تحریک می‌شوند، باید بدانند که صرفاً مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ همانند استفاده‌ای که در جریان اشغال بیست‌ساله آمریکا صورت گرفت، اما در نهایت نه تنها از آن‌ها حمایت نکردند، بلکه تنهایشان گذاشتند.

توجه: نوشته ها، مقالات و نظریات منتشر شده از صدای هندوکش تنها بیانگر نظر نویسندگان است، موافقت صدای هندوکش برایشان شرط نیست.