پاکستان اخیراً تلاش کرده است تا مسیر تجاری جدیدی را از طریق ایران به مقصد ازبکستان فعال کند، اما همزمان با اعلام این اقدام، کارشناسان و تجار سوالات و شکهای جدی را درباره عملیاتی بودن و اثربخشی اقتصادی این مسیر ابراز کردهاند.
نظیم سمون، پژوهشگر و متخصص امور حقوقی در این باره گفته است که این مسیر از بندر کراچی آغاز شده و از طریق ایران و ترکمنستان به تاشکند میرسد که در مجموع حدود ۴۴۰۰ کیلومتر فاصله دارد و حداقل ۱۴ روز زمان میبرد.
به گفته وی، علاوه بر این، به دلیل تفاوت در عرض خطآهن، بارگیری و تخلیه کالا در چندین مرحله صورت میگیرد که هم زمان را ضایع کرده و هم هزینهها را افزایش میدهد.
او معتقد است که این راه طولانی و پیچیده نه تنها سودآور نیست، بلکه بار مالی سنگینی نیز بر دوش تجار خواهد بود. وی میافزاید هیچ تاجری هوشیاری مسیری را انتخاب نخواهد کرد که هم طولانیتر، هم گرانتر و هم پر از مشکلات تکنیکی باشد.
به گفته آقای سمون، در مقابل، مسیر کراچی–پیشاور–کابل–حیرتان–تاشکند از طریق خاک افغانستان حدود ۲۰۰۰ کیلومتر فاصله دارد و کالاها تنها در ۵ روز به مقصد میرسند که این امر آن را مسیری چندین برابر ارزانتر و سریعتر ساخته است.
نامبرده تاکید میکند که این اقدام پاکستان بیشتر جنبه سیاسی دارد و هدف آن نشان دادن راههای جایگزین برای افغانستان است؛ اما در عمل، این تلاش نمیتواند جایگزین موقعیت جغرافیایی و اهمیت افغانستان شود.
وی میافزاید پاکستان که از یک سو راههای افغانستان را محدود کرده و از سوی دیگر بازار مهمی را از دست داده است، اکنون تلاش میکند با چنین پروژههای غیرعملی، تجار خود را قانع کند؛ اما این گونه اقدامات واقعیتها را تغییر نخواهد داد.
نظیم سمون در پایان تاکید کرده است که افغانستان همچنان کوتاهترین، ارزانترین و اصلیترین دروازه ترانزیتی میان آسیای جنوبی و مرکزی است و پاکستان در نهایت مجبور خواهد شد به جای فشارهای سیاسی، به اصول تجارت آزاد تن دهد.
