ساختار پیچیده و استراتژیک جغرافیایی بدخشان در شمالشرق افغانستان، اخیراً به نقطهٔ توجه شماری از حلقهها و سازمانهای استخباراتی تبدیل شده است. این ولایت کوهستانی که (از مسیر چترال) با چین، تاجیکستان و پاکستان راههای طبیعی دارد، پس از آن مورد توجه رژیم نظامی پاکستان و برخی حلقههای شریر قرار گرفت که در آن سوی خط دیورند متحمل شکست خفتباری شدند یا نتوانستند از راههای دیگر به اهداف خود برسند.
دهلیز استراتژیک واخان حساسترین بخش بدخشان است که افغانستان را به چین وصل میکند. واخان از یکسو مسیری کاملاً بینظیر برای ترانزیت، تجارت و احیای دوبارهٔ راه ابریشم به شمار میرود و از سوی دیگر برای بیجینگ نیز اهمیت ویژهای دارد. از همین رو، تسلط بر واخان به طرفهای خارجی این فرصت را خواهد داد تا از آن به عنوان اهرم فشاری بر چین، کشورهای منطقه و حکومت افغانستان استفاده کنند؛ هدفی که دست یافتن به آن، برابر با اعلام جنگ با تمام افغانستان است.
از سوی دیگر، تلاشها و حملات ناکام چندی قبل جبههٔ موسوم به آزادی از مسیر چترال، به روشنی نشان داد که چرا استخبارات نظامی پاکستان (آیاسآی) تمرکز زیادی روی بدخشان دارد. سازمانهای استخباراتی خارجی میخواهند با نفوذ از درههای چترال، در درههای مرتفع بدخشان جابهجا شده و سپس واخان را ناامن سازند؛ اقدامی که با آن، موانعی در برابر راه تاریخی ابریشم ایجاد خواهند کرد.
با وجود تمامی این تلاشهای تخریبی و حمایتهای آنسوی مرزی، شکستهای پیدرپی اخلالگران در بدخشان، مرهون هوشیاری مردم بدخشان و پسزدن جنگهای نیابتی است. باشندگان این منطقه پیامدهای ناگوار بازیهای استخباراتی بیگانگان و گروههای نیابتی را به چشم دیدهاند، از این رو به چهرههای جنگطلب و گروههای نیابتی اجازه ندادند تا برای ناامنسازی دست به تلاش بزنند.
دومین دلیل بسیار مهم، نظارت دقیق و عملیاتهای سریع نهادهای کشفی و امنیتی حکومت افغانستان است. آنها توانستهاند تحرکات هرگونه گروه اخلالگر امنیت را در همان گامهای نخست شناسایی و تثبیت کنند. واکنش حکومت افغانستان در برابر این گروهها همواره مناسب و سنجیده بوده است.
اگرچه استخبارات نظامی پاکستان و جبهههای نیابتی وابسته به آن از موقعیت مهم و استراتژیک بدخشان آگاهاند و میخواهند ثبات واخان را به چالش بکشند، اما نبود حمایت مردمی، چالشهای اقتصادی و واکنش سریع مراجع کشفی حکومت افغانستان، تمامی نقشههای آنها را ناکام کرده است. بدخشان اکنون برای مخالفان به مانعی محکم و غیرقابل نفوذ از سوی حکومت افغانستان تبدیل شده است.
توجه: نوشته ها، مقالات و نظریات منتشر شده از صدای هندوکش تنها بیانگر نظر نویسندگان است، موافقت صدای هندوکش برایشان شرط نیست.
